Struktury podziemia Białostocczyzna

Struktury podziemia niepodległościowego na Białostocczyźnie

Struktury Podziemia na Białostocczyźnie

  • Lokalne organizacje konspiracyjne na terenie Białostocczyzny zaczęły powstawać już jesienią 1939 r. Niektóre z nich podporządkowały się SZP (Służbie Zwycięstwu Polski).
  • Wiosną 1940 r. na bazie SZP powstał Okręg Białystok ZWZ (Związku Walki Zbrojnej).
  • W czerwcu 1941 r. zaczęto budować struktury NOW (Narodowej Organizacji Wojskowej).
  • W lutym 1942 r. ZWZ przemianowano na AK (Armię Krajową).
  • Pod koniec 1942 r. w wyniku scalenia niewielkich organizacji obozu narodowego, działających poza NOW, doszło do utworzenia NSZ (Narodowych Sił Zbrojnych).
  • W lutym 1945 r. Władysław Liniarski „Mścisław” przekształcił Okręg AK Białystok w AKO (Armię Krajową Obywatelską), którą w czerwcu tego roku podporządkował DSZ (Delegaturze Sił Zbrojnych na Kraj).
  • W kwietniu 1945 r. NOW połączyła się z większością struktur NSZ i utworzyła NZW (Narodowe Zjednoczenie Wojskowe).
  • We wrześniu 1945 r. AKO weszła w skład Zrzeszenia WiN (Wolność i Niezawisłość).

     Koniec historii białostockich żołnierzy podziemia niepodległościowego, walczących najpierw z okupacją niemiecką, następnie sowiecką, zaznaczyła śmierć ostatniego ukrywającego się na Białostocczyźnie żołnierza, Stanisława Marchewki, ps. „Ryba”. Został on zabity w akcji przez funkcjonariuszy UB w marcu 1957 r.

Przez wszystkie organizacje i grupy konspiracyjne
na Białostocczyźnie między 1944 a 1956 r.
przewinęło się, według ostrożnych szacunków,
ok. 50 tys. osób.

     W latach 1948–1954 w woj. białostockim działały także co najmniej 32 młodzieżowe grupy konspiracyjne, liczące w sumie prawie 300 członków.

źródło danych: Białostocki Oddział Instytutu Pamięci Narodowej